Lange tijd werd tijdelijk gebruik van terreinen gezien als een noodoplossing. Een manier om leegstand te voorkomen totdat de 'echte' ontwikkeling kon beginnen. Die visie is de afgelopen jaren fundamenteel veranderd. Tijdelijkheid is uitgegroeid tot een volwaardige strategie voor gebiedsontwikkeling.

Het grote voordeel van tijdelijke ontwikkeling is de mogelijkheid om te experimenteren. Dit hebben wij onder andere ervaren bij onze projecten in Noord-Nederland. Zonder de druk van langetermijnverplichtingen kunnen initiatiefnemers nieuwe concepten uitproberen. Wat werkt kan doorgroeien, wat niet werkt verdwijnt zonder grote financiële consequenties. Deze aanpak sluit aan bij wat de Planbureau voor de Leefomgeving beschrijft als adaptieve planning.

Waardecreatie in tijdelijkheid

Een veelgehoord bezwaar tegen tijdelijke ontwikkeling is dat investeringen verloren gaan zodra de periode afloopt. Dit hoeft echter niet zo te zijn. Met de juiste aanpak kunnen tijdelijke interventies blijvende waarde creëren.

De sleutel zit in het scheiden van infrastructuur en invulling. Investeringen in wegen, kabels en leidingen behouden hun waarde ook na de tijdelijke fase. Hetzelfde geldt voor het opbouwen van een gemeenschap en een reputatie. Een terrein dat bekend staat als broedplaats voor innovatie trekt ook in de volgende fase interessante partijen aan.

Daarnaast ontstaat er kenniswinst. Door tijdelijk gebruik leer je een gebied kennen. Je ontdekt wat werkt en wat niet, welke functies elkaar versterken en welke conflicteren. Deze kennis is onbetaalbaar voor de definitieve inrichting.

Organisatorische uitdagingen

Tijdelijke gebiedsontwikkeling vraagt om een andere organisatievorm dan traditionele projectontwikkeling. De beheerder moet flexibel kunnen inspelen op kansen en tegelijkertijd zorgen voor veiligheid en leefbaarheid. Dit vraagt om ondernemerschap en maatschappelijke betrokkenheid.

Een belangrijke les is dat tijdelijkheid niet betekent dat alles kan. Juist omdat de periode beperkt is, moeten keuzes scherp gemaakt worden. Welke initiatieven passen bij de identiteit van het gebied? Welke investeringen zijn verantwoord? Hoe ga je om met overlast? Dit zijn vragen die continu aandacht vragen.

De relatie met de gemeente is cruciaal. Tijdelijke ontwikkeling beweegt zich vaak in een grijs gebied van regels en vergunningen. Een constructieve samenwerking met ambtenaren en bestuurders is noodzakelijk om ruimte te krijgen voor experiment, zonder de veiligheid in gevaar te brengen.

Van tijdelijk naar permanent

De transitie van tijdelijk naar permanent gebruik is een delicaat moment. Initiatiefnemers die jarenlang hebben geïnvesteerd in een plek willen zekerheid. Tegelijkertijd vraagt de definitieve ontwikkeling vaak om andere functies en dichtheden dan de tijdelijke fase.

Onze ervaring leert dat deze transitie het beste verloopt wanneer zij van meet af aan is meegenomen in de planvorming. Door al bij de start na te denken over de toekomst, kun je tijdelijke en permanente ontwikkeling op elkaar afstemmen. Sommige initiatieven kunnen doorgroeien, andere krijgen een plek elders in het gebied of de stad.

De kunst is om de energie en creativiteit van de tijdelijke fase vast te houden in de permanente ontwikkeling. Dit vraagt om ontwikkelaars en ontwerpers die openstaan voor de geschiedenis van de plek en de gemeenschap die er is ontstaan. Het vraagt ook om bewoners en ondernemers die bereid zijn om mee te denken over de toekomst.

Tijdelijke gebiedsontwikkeling is geen doel op zich, maar een middel om tot betere permanente ontwikkeling te komen. Door ruimte te geven aan experiment en ondernemerschap ontstaan plekken met karakter, plekken waar mensen graag willen zijn.